Quyền sử dụng đất khi thoái vốn nhà nước là vấn đề pháp lý quan trọng trong quá trình nhà nước rút vốn khỏi doanh nghiệp. Việc nắm rõ quy định giúp các bên liên quan bảo vệ quyền lợi hợp pháp và tránh rủi ro tranh chấp. Thủ tục này đòi hỏi tuân thủ chặt chẽ các quy định của pháp luật hiện hành. Cùng ACC Đắk Lắk tìm hiểu chi tiết.
1. Quy định về quyền sử dụng đất khi thoái vốn nhà nước
Khi Nhà nước thực hiện thoái vốn tại doanh nghiệp, việc xử lý quyền sử dụng đất phải được xem xét theo pháp luật về quản lý, đầu tư vốn nhà nước và pháp luật đất đai. Hiện nay, căn cứ chính về quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp là Luật Quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp 2025 (Luật số 68/2025/QH15), có hiệu lực từ ngày 01/08/2025, cùng Nghị định 366/2025/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 01/01/2026.
Trường hợp doanh nghiệp có quyền sử dụng đất có giá trị trong phần vốn nhà nước, việc xác định giá trị và xử lý quyền sử dụng đất phải thực hiện theo quy định của pháp luật đất đai và pháp luật về quản lý, đầu tư vốn nhà nước. Đối với việc mua, bán, chuyển nhượng phần vốn góp hoặc cổ phần của Nhà nước tại doanh nghiệp có giá trị quyền sử dụng đất, pháp luật đất đai yêu cầu xác định lại giá trị quyền sử dụng đất theo quy định tại thời điểm chuyển nhượng trong trường hợp thuộc diện phải xác định lại.
Việc chuyển nhượng phần vốn nhà nước cũng không mặc nhiên làm thay đổi người sử dụng đất. Nếu giao dịch làm thay đổi người sử dụng đất hoặc chủ sở hữu tài sản gắn liền với đất thì doanh nghiệp phải thực hiện thủ tục đất đai tương ứng theo quy định.
2. Điều kiện chuyển nhượng quyền sử dụng đất trong quá trình thoái vốn
Quyền sử dụng đất được chuyển nhượng phải đáp ứng các điều kiện theo pháp luật đất đai, trong đó có các điều kiện về Giấy chứng nhận, tình trạng tranh chấp, kê biên, thời hạn sử dụng đất và các điều kiện khác theo Điều 45 Luật Đất đai 2024.
Đối với doanh nghiệp có vốn nhà nước, việc xử lý quyền sử dụng đất gắn với quá trình chuyển nhượng vốn phải đồng thời tuân thủ quy định về quản lý vốn nhà nước. Nghị định 366/2025/NĐ-CP quy định việc chuyển nhượng vốn đầu tư của doanh nghiệp và việc chuyển nhượng dự án phải bảo đảm nguyên tắc công khai, minh bạch, hiệu quả; trường hợp chuyển nhượng dự án có giá trị được tạo bởi quyền sử dụng đất thì phải xác định đầy đủ giá trị này theo pháp luật về giá, thẩm định giá và pháp luật có liên quan.
Trường hợp mua, bán, chuyển nhượng phần vốn góp hoặc cổ phần của Nhà nước mà trong đó có giá trị quyền sử dụng đất, việc xác định và xử lý quyền sử dụng đất phải thực hiện theo pháp luật đất đai và pháp luật về quản lý, đầu tư vốn nhà nước. Do đó, không phải mọi trường hợp thoái vốn đều phải thực hiện chuyển nhượng riêng quyền sử dụng đất.
Xem thêm: Hạch toán góp vốn bằng quyền sử dụng đất như thế nào?
3. Hậu quả pháp lý khi không tuân thủ quy định về quyền sử dụng đất
Nếu doanh nghiệp hoặc người có trách nhiệm thực hiện thoái vốn không tuân thủ quy định về quản lý, định giá và xử lý quyền sử dụng đất, có thể phát sinh trách nhiệm đối với thiệt hại gây ra cho Nhà nước và các bên liên quan theo quy định pháp luật.
Đối với giao dịch đất đai, việc chuyển quyền sử dụng đất không đáp ứng điều kiện hoặc không thực hiện đúng thủ tục có thể dẫn đến việc giao dịch không được đăng ký, bị xử lý vi phạm hành chính hoặc phải khắc phục hậu quả theo quy định của pháp luật đất đai.
Đối với hoạt động quản lý vốn nhà nước, Luật Quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp 2025 đặt ra yêu cầu quản lý vốn theo nguyên tắc công khai, minh bạch, bảo toàn và phát triển vốn nhà nước. Nghị định 366/2025/NĐ-CP cũng quy định cụ thể về thẩm quyền, phương thức chuyển nhượng vốn và xử lý các trường hợp liên quan đến quyền sử dụng đất.
Xem thêm: Có cần đóng thuế khi góp vốn bằng quyền sử dụng đất?
4. Vai trò của cơ quan nhà nước trong việc giám sát quyền sử dụng đất khi thoái vốn
Cơ quan đại diện chủ sở hữu có trách nhiệm thực hiện quyền, trách nhiệm đối với phần vốn nhà nước tại doanh nghiệp theo Luật Quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp 2025. Việc quyết định chuyển nhượng vốn được thực hiện theo thẩm quyền và trình tự được pháp luật quy định; đối với một số trường hợp vượt thẩm quyền, doanh nghiệp phải báo cáo cơ quan đại diện chủ sở hữu để xem xét, phê duyệt.
Đối với đất đai, cơ quan quản lý đất đai thực hiện các thủ tục đăng ký, xác nhận biến động và xử lý hồ sơ liên quan theo pháp luật đất đai. Khi việc chuyển nhượng vốn làm thay đổi người sử dụng đất hoặc chủ sở hữu tài sản gắn liền với đất, doanh nghiệp phải thực hiện thủ tục chuyển quyền và đăng ký biến động theo quy định.
Việc phối hợp giữa cơ quan đại diện chủ sở hữu, doanh nghiệp và cơ quan quản lý đất đai giúp bảo đảm quá trình thoái vốn gắn với quyền sử dụng đất được thực hiện công khai, đúng thẩm quyền và hạn chế nguy cơ thất thoát tài sản nhà nước.
5. Câu hỏi thường gặp
Quyền sử dụng đất có được chuyển nhượng tự do khi thoái vốn nhà nước không?
Việc xử lý quyền sử dụng đất khi thoái vốn nhà nước phải tuân thủ đồng thời pháp luật về đất đai và quản lý, đầu tư vốn nhà nước. Việc chuyển nhượng phần vốn nhà nước không mặc nhiên làm chuyển quyền sử dụng đất; trường hợp có thay đổi người sử dụng đất thì phải thực hiện thủ tục đất đai theo quy định.
Ai chịu trách nhiệm định giá quyền sử dụng đất khi thoái vốn?
Việc xác định giá trị quyền sử dụng đất được thực hiện theo pháp luật đất đai, pháp luật về giá, thẩm định giá và pháp luật về quản lý, đầu tư vốn nhà nước tùy từng trường hợp. Đối với trường hợp chuyển nhượng dự án có giá trị được tạo bởi quyền sử dụng đất, Nghị định 366/2025/NĐ-CP quy định doanh nghiệp thuê doanh nghiệp thẩm định giá để xác định giá chuyển nhượng dự án theo quy định.
Thoái vốn có ảnh hưởng đến quyền sử dụng đất của người lao động không?
Quyền sử dụng đất thuộc doanh nghiệp được xử lý theo pháp luật đất đai và quy định về quản lý, đầu tư vốn nhà nước. Việc thoái vốn không làm phát sinh quyền sử dụng đất riêng cho người lao động; quyền lợi của người lao động được xem xét theo pháp luật lao động và phương án cơ cấu, chuyển đổi doanh nghiệp trong từng trường hợp.
Quyền sử dụng đất khi thoái vốn nhà nước cần được thực hiện đúng quy định để bảo vệ lợi ích hợp pháp của các bên. Để được tư vấn chi tiết và hỗ trợ thủ tục, hãy liên hệ ACC Đắk Lắk ngay hôm nay.
Để lại một bình luận