ACC ĐẮK LẮK

Xuất khẩu gạo sang Trung Quốc là một trong những hoạt động thương mại quan trọng, góp phần thúc đẩy sự phát triển của ngành nông nghiệp Việt Nam. Tuy nhiên, để đưa gạo vào thị trường này, doanh nghiệp cần tuân thủ nhiều quy định khắt khe về thủ tục, kiểm định chất lượng và chính sách xuất khẩu. Vậy thủ tục xuất khẩu gạo sang Trung Quốc mới nhất gồm những bước như thế nào? Hãy cùng ACC Đắk Lắk tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.

1. Tầm quan trọng của thủ tục xuất khẩu gạo sang Trung Quốc đối với nền kinh tế Việt Nam

Xuất khẩu gạo là một trong những ngành chủ lực của Việt Nam, đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển kinh tế nông nghiệp và nâng cao thu nhập cho người dân. Trong đó, Trung Quốc là một trong những thị trường nhập khẩu gạo lớn nhất của Việt Nam, chiếm tỷ trọng đáng kể trong tổng kim ngạch xuất khẩu hằng năm. Việc xuất khẩu gạo sang Trung Quốc không chỉ giúp mở rộng thị trường tiêu thụ mà còn tạo động lực cho nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp đầu tư vào sản xuất theo tiêu chuẩn cao hơn, đáp ứng yêu cầu khắt khe của quốc tế.

Bên cạnh lợi ích kinh tế, việc đẩy mạnh xuất khẩu gạo sang Trung Quốc còn giúp Việt Nam nâng cao vị thế trên thị trường gạo thế giới, tăng khả năng cạnh tranh với các quốc gia xuất khẩu khác như Thái Lan, Ấn Độ hay Myanmar. Tuy nhiên, trong những năm gần đây, Trung Quốc liên tục cập nhật và thắt chặt các chính sách nhập khẩu, yêu cầu gạo Việt Nam phải đáp ứng các tiêu chuẩn nghiêm ngặt về chất lượng, nguồn gốc xuất xứ, kiểm dịch thực vật và truy xuất nguồn gốc. Những thay đổi này đặt ra nhiều thách thức cho doanh nghiệp xuất khẩu, đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng và tuân thủ nghiêm ngặt các quy định pháp lý.

Do đó, việc nắm rõ thủ tục xuất khẩu gạo sang Trung Quốc là yếu tố then chốt giúp doanh nghiệp tối ưu hóa quy trình xuất khẩu, tránh những rủi ro pháp lý và đảm bảo sản phẩm có thể thông quan thuận lợi. Cập nhật những quy định mới nhất sẽ giúp doanh nghiệp chủ động thích ứng với thị trường, mở rộng cơ hội kinh doanh và tối đa hóa lợi nhuận.

2. Điều kiện để doanh nghiệp được phép xuất khẩu gạo sang Trung Quốc

Để xuất khẩu gạo sang Trung Quốc, doanh nghiệp Việt Nam cần tuân thủ các quy định pháp luật trong nước và đáp ứng yêu cầu từ phía Trung Quốc. Cụ thể:

– Điều kiện kinh doanh xuất khẩu gạo theo pháp luật Việt Nam:

Theo Điều 4 Nghị định 107/2018/NĐ-CP ngày 15/8/2018 của Chính phủ về kinh doanh xuất khẩu gạo (đã được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 103/2023/NĐ-CP, có hiệu lực từ 01/01/2024), doanh nghiệp cần đáp ứng các điều kiện sau:

• Thành lập và đăng ký kinh doanh hợp pháp: Doanh nghiệp phải được thành lập và đăng ký kinh doanh theo quy định của pháp luật Việt Nam.
• Cơ sở vật chất kỹ thuật:
  • Kho chứa thóc, gạo: Có ít nhất một kho chuyên dùng để chứa thóc, gạo, phù hợp với tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về kho chứa thóc, gạo do cơ quan có thẩm quyền ban hành.
  • Cơ sở xay, xát hoặc chế biến thóc, gạo: Có ít nhất một cơ sở xay, xát hoặc chế biến thóc, gạo, đáp ứng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về cơ sở xay, xát, chế biến thóc, gạo.

Doanh nghiệp có thể sở hữu hoặc thuê các cơ sở này, nhưng phải có giấy tờ chứng minh quyền sở hữu hoặc hợp đồng thuê hợp pháp.

– Thủ tục cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh xuất khẩu gạo:

Để xuất khẩu gạo sang Trung Quốc một cách hợp pháp, doanh nghiệp cần có Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh xuất khẩu gạo theo quy định của pháp luật Việt Nam. Việc xin cấp giấy chứng nhận này đòi hỏi doanh nghiệp đáp ứng đầy đủ các yêu cầu về hồ sơ, cơ sở vật chất và tiêu chuẩn pháp lý.

– Theo Điều 6 Nghị định 107/2018/NĐ-CP, để được cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh xuất khẩu gạo, doanh nghiệp cần chuẩn bị hồ sơ gồm:

• Đơn đề nghị cấp Giấy chứng nhận: Theo mẫu số 01 quy định tại Phụ lục kèm theo Nghị định.
• Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh hoặc đăng ký doanh nghiệp: Bản sao có xác nhận và đóng dấu sao y bản chính của doanh nghiệp.
• Giấy tờ chứng minh quyền sử dụng hoặc hợp đồng thuê kho chứa, cơ sở xay, xát, chế biến: Bản sao có xác nhận và đóng dấu sao y bản chính của doanh nghiệp.

– Bộ Công Thương là cơ quan có thẩm quyền cấp Giấy chứng nhận này.

– Yêu cầu từ phía Trung Quốc: Từ ngày 1/1/2022, theo Lệnh 248 của Tổng cục Hải quan Trung Quốc, tất cả doanh nghiệp nước ngoài sản xuất thực phẩm xuất khẩu vào Trung Quốc phải đăng ký với cơ quan hải quan Trung Quốc (GACC). Ngoài ra, theo Lệnh 249, Trung Quốc cũng tăng cường các yêu cầu về an toàn thực phẩm và kiểm dịch thực vật đối với hàng hóa nhập khẩu. Cụ thể:

• An toàn thực phẩm: Doanh nghiệp xuất khẩu phải tuân thủ các tiêu chuẩn nghiêm ngặt về chất lượng, vệ sinh thực phẩm, ghi nhãn, và hồ sơ truy xuất nguồn gốc.
• Kiểm dịch thực vật: Đối với nông sản, bao gồm gạo xuất khẩu, doanh nghiệp cần đáp ứng các tiêu chí về kiểm soát dư lượng hóa chất, kiểm soát dịch hại và quy trình kiểm dịch theo quy định của Trung Quốc.

– Lưu ý về tiêu chuẩn chất lượng và kiểm dịch: Gạo xuất khẩu sang Trung Quốc phải đáp ứng các tiêu chuẩn chất lượng, an toàn thực phẩm và kiểm dịch thực vật theo quy định của cả Việt Nam và Trung Quốc. Doanh nghiệp cần thường xuyên cập nhật các quy định mới nhất để đảm bảo tuân thủ đầy đủ.

Việc tuân thủ đầy đủ các thủ tục cấp Giấy chứng nhận không chỉ giúp doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu pháp lý mà còn tạo tiền đề thuận lợi để xuất khẩu gạo sang thị trường Trung Quốc một cách ổn định và bền vững.

3. Thủ tục xuất khẩu gạo sang Trung Quốc

Xuất khẩu gạo sang Trung Quốc đòi hỏi doanh nghiệp phải tuân thủ đầy đủ các quy định của cả Việt Nam và Trung Quốc, bao gồm đăng ký kinh doanh, đáp ứng tiêu chuẩn chất lượng, kiểm dịch thực vật và hoàn thành thủ tục hải quan.

– Bước 1: Đăng ký kinh doanh xuất khẩu gạo

Theo Nghị định 107/2018/NĐ-CP, doanh nghiệp cần:

• Được thành lập và đăng ký kinh doanh hợp pháp.
• Có ít nhất một kho chuyên dùng để chứa thóc, gạo và một cơ sở xay xát hoặc chế biến thóc, gạo.
• Đáp ứng các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về kho chứa và cơ sở chế biến.
• Xin cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh xuất khẩu gạo tại Bộ Công Thương.

– Bước 2: Đăng ký mã số xuất khẩu với Trung Quốc

Từ 01/01/2022, theo Lệnh 248 của Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC), doanh nghiệp Việt Nam muốn xuất khẩu gạo sang Trung Quốc phải đăng ký với GACC và được cấp mã số xuất khẩu hợp lệ. Hồ sơ đăng ký bao gồm:

• Đơn đăng ký theo mẫu quy định.
• Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh.
• Thông tin chi tiết về cơ sở sản xuất, chế biến, kho chứa.

– Bước 3: Kiểm dịch thực vật và chứng nhận chất lượng

• Gạo xuất khẩu phải tuân thủ tiêu chuẩn an toàn thực phẩm, kiểm dịch thực vật theo quy định của cả Việt Nam và Trung Quốc.
• Cơ quan kiểm dịch Việt Nam (Bộ NN&PTNT) sẽ kiểm tra, cấp Giấy chứng nhận kiểm dịch thực vật trước khi xuất khẩu.
• Trung Quốc có thể kiểm tra lại lô hàng tại cửa khẩu.

– Bước 4: Hoàn tất thủ tục hải quan và vận chuyển

• • Doanh nghiệp thực hiện khai báo hải quan điện tử qua hệ thống VNACCS/VCIS của Tổng cục Hải quan Việt Nam.

• Mã HS Code của gạo xuất khẩu:

• 1006.10 – Thóc
• 1006.20 – Gạo lứt
• 1006.30 – Gạo đã xay xát một phần hoặc toàn bộ
• 1006.40 – Gạo tấm

• Hồ sơ hải quan bao gồm:

• • Hợp đồng mua bán.
  • Hóa đơn thương mại.
  • Chứng nhận kiểm dịch thực vật.
  • Vận đơn.
  • Giấy chứng nhận xuất xứ (C/O) nếu có yêu cầu
  • Giấy chứng nhận an toàn thực phẩm (nếu có yêu cầu), chứng nhận kiểm dịch từ cơ quan có thẩm quyền của Trung Quốc (AQSIQ/GACC).
• Sau khi hoàn thành thủ tục, hàng hóa sẽ được thông quan và vận chuyển sang Trung Quốc.

Việc tuân thủ đầy đủ các quy định về đăng ký kinh doanh, kiểm dịch, và thủ tục hải quan sẽ giúp doanh nghiệp xuất khẩu gạo sang Trung Quốc thuận lợi, tránh rủi ro pháp lý. Đồng thời, cập nhật kịp thời các chính sách mới từ hai nước là yếu tố quan trọng để duy trì hoạt động xuất khẩu ổn định. Với quy trình rõ ràng và sự chuẩn bị kỹ lưỡng, doanh nghiệp có thể mở rộng thị trường bền vững, nâng cao giá trị gạo Việt Nam trên thị trường quốc tế.

>>> Xem thêm bài viết Thông tin Công ty Xuất khẩu Nông sản lớn nhất Việt Nam tại đây.

4. Các cập nhật mới nhất về chính sách xuất khẩu gạo sang Trung Quốc

Việc xuất khẩu gạo sang Trung Quốc đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế Việt Nam, khi Trung Quốc là một trong những thị trường tiêu thụ gạo lớn nhất thế giới. Để thâm nhập và mở rộng thị phần tại thị trường này, các doanh nghiệp Việt Nam cần nắm bắt và tuân thủ các chính sách xuất khẩu mới nhất.

– Tình hình xuất khẩu gạo sang Trung Quốc: Theo báo cáo của Bộ Công Thương, trong 10 tháng đầu năm 2024, kim ngạch xuất khẩu gạo của Việt Nam đạt 7,7 triệu tấn, trị giá 4,8 tỷ USD, tăng 10,2% về lượng và 23,5% về trị giá so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, xuất khẩu gạo sang Trung Quốc chỉ đạt 241 nghìn tấn, giảm 22,6% so với cùng kỳ năm 2023.

– Rủi ro pháp lý khi xuất khẩu gạo sang Trung Quốc: Chính sách nhập khẩu của Trung Quốc thay đổi nhanh chóng và có thể áp dụng hạn ngạch nhập khẩu, kiểm soát đột xuất, hoặc đình chỉ nhập khẩu đối với doanh nghiệp vi phạm quy định. Việc thiếu mã số xuất khẩu GACC hoặc vi phạm tiêu chuẩn kiểm dịch có thể dẫn đến việc bị cấm xuất khẩu hoặc hàng hóa bị từ chối thông quan.

– Chính sách và tiêu chuẩn xuất khẩu gạo sang Trung Quốc:

Để xuất khẩu gạo sang Trung Quốc, các doanh nghiệp Việt Nam cần tuân thủ các quy định và tiêu chuẩn nghiêm ngặt:

• Đăng ký doanh nghiệp xuất khẩu gạo: Doanh nghiệp phải được thành lập và hoạt động hợp pháp theo quy định của pháp luật Việt Nam, có kho chứa và cơ sở xay xát đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật quốc gia.
• Đăng ký với Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC): Từ ngày 1/1/2022, theo Lệnh 248 của Trung Quốc, tất cả doanh nghiệp sản xuất thực phẩm xuất khẩu vào Trung Quốc phải đăng ký với GACC.
• Tiêu chuẩn chất lượng và kiểm dịch thực vật: Gạo xuất khẩu phải đáp ứng tiêu chuẩn an toàn thực phẩm và kiểm dịch thực vật của cả Việt Nam và Trung Quốc. Doanh nghiệp cần chuẩn bị hồ sơ chứng minh quy trình sản xuất từ khâu trồng trọt đến chế biến.

– Các chỉ tiêu kiểm dịch chính mà Trung Quốc yêu cầu đối với gạo nhập khẩu, chẳng hạn như:

• Hàm lượng dư lượng thuốc bảo vệ thực vật tối đa (MRLs).
• Các loại dịch hại kiểm soát nghiêm ngặt (ví dụ: sâu mọt, nấm bệnh).
• Quy trình khử trùng bắt buộc trước khi xuất khẩu.

– Cơ hội và thách thức: Mặc dù nhu cầu tiêu thụ gạo tại Trung Quốc rất lớn, nhưng nước này cũng là quốc gia sản xuất gạo hàng đầu thế giới. Do đó, doanh nghiệp Việt Nam cần nâng cao chất lượng sản phẩm, đảm bảo tuân thủ các tiêu chuẩn và quy định nhập khẩu của Trung Quốc để tận dụng cơ hội và vượt qua thách thức trong việc xuất khẩu gạo sang thị trường này.

Việc cập nhật và tuân thủ các chính sách xuất khẩu gạo sang Trung Quốc là yếu tố then chốt giúp doanh nghiệp Việt Nam mở rộng thị phần và phát triển bền vững trong thị trường quốc tế. Với sự chuẩn bị kỹ lưỡng, gạo Việt Nam hoàn toàn có thể khẳng định vị thế vững chắc tại thị trường Trung Quốc trong thời gian tới.

5. Kinh nghiệm thực tiễn từ các doanh nghiệp xuất khẩu gạo thành công

Thực tế cho thấy, nhiều doanh nghiệp Việt Nam đã thành công trong việc xuất khẩu gạo sang Trung Quốc nhờ vào chiến lược phù hợp và sự tuân thủ chặt chẽ các quy định. Một số bài học kinh nghiệm quan trọng gồm:

• Đảm bảo chất lượng sản phẩm: Các doanh nghiệp như Lộc Trời, Vinafood 1 đã đầu tư vào công nghệ sản xuất hiện đại, kiểm soát chặt chẽ chất lượng từ khâu thu mua, chế biến đến đóng gói.
• Chủ động đáp ứng yêu cầu pháp lý: Việc đăng ký mã số xuất khẩu với GACC theo Lệnh 248, tuân thủ quy định kiểm dịch thực vật và an toàn thực phẩm giúp doanh nghiệp tránh được rủi ro khi xuất khẩu.
• Xây dựng mối quan hệ bền vững với đối tác Trung Quốc: Các doanh nghiệp thành công luôn chú trọng tìm kiếm, đàm phán và duy trì mối quan hệ lâu dài với nhà nhập khẩu Trung Quốc, đồng thời hiểu rõ thị hiếu tiêu dùng của thị trường này.
• Linh hoạt trong phương thức giao dịch và vận chuyển: Việc tối ưu hóa logistics, lựa chọn hình thức vận chuyển phù hợp (đường bộ, đường biển) giúp giảm chi phí và đảm bảo tiến độ giao hàng.

Nhờ tuân thủ quy định và chiến lược phù hợp, nhiều doanh nghiệp đã thành công xuất khẩu gạo sang Trung Quốc. Đảm bảo chất lượng, tối ưu logistics và xây dựng quan hệ đối tác bền vững là yếu tố then chốt. Thị trường ngày càng khắt khe, đòi hỏi doanh nghiệp phải linh hoạt thích ứng. Áp dụng kinh nghiệm thực tiễn giúp mở rộng cơ hội và phát triển bền vững.

>>> Xem thêm bài viết Bộ chứng từ xuất khẩu nông sản bao gồm những gì? tại đây.

6. Câu hỏi thường gặp

Những loại gạo nào của Việt Nam có tiềm năng xuất khẩu sang Trung Quốc cao nhất?
Các loại gạo Việt Nam được ưa chuộng tại Trung Quốc gồm: gạo ST25, gạo thơm Jasmine, gạo nếp, gạo trắng hạt dài và gạo hữu cơ. Trung Quốc có nhu cầu cao với gạo chất lượng tốt, thơm, dẻo và đặc biệt là gạo có chứng nhận an toàn thực phẩm.

Doanh nghiệp mới thành lập có thể xuất khẩu gạo sang Trung Quốc không, và cần lưu ý gì?
Doanh nghiệp mới có thể xuất khẩu gạo sang Trung Quốc nếu đáp ứng điều kiện theo Nghị định 107/2018/NĐ-CP, bao gồm: có kho chứa, cơ sở xay xát đạt chuẩn và đăng ký kinh doanh hợp pháp. Ngoài ra, doanh nghiệp cần đăng ký mã số xuất khẩu với Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC) theo Lệnh 248.

Có những rủi ro nào khi xuất khẩu gạo sang Trung Quốc và cách giảm thiểu?
Một số rủi ro phổ biến gồm: thay đổi chính sách nhập khẩu đột ngột, kiểm dịch thực vật nghiêm ngặt, nguy cơ gian lận thương mại và thanh toán chậm. Để giảm thiểu rủi ro, doanh nghiệp cần cập nhật chính sách mới, đảm bảo chất lượng gạo theo yêu cầu của Trung Quốc, lựa chọn đối tác uy tín và sử dụng các phương thức thanh toán an toàn như L/C (thư tín dụng).

Hình thức thanh toán phổ biến khi giao dịch xuất khẩu gạo sang Trung Quốc là gì?
Các hình thức thanh toán phổ biến gồm: L/C (thư tín dụng), T/T (chuyển khoản điện tử) và D/P (nhờ thu kèm chứng từ). Trong đó, L/C được khuyến khích vì đảm bảo an toàn, hạn chế rủi ro thanh toán từ phía đối tác Trung Quốc.

Xuất khẩu gạo sang Trung Quốc là một cơ hội lớn cho các doanh nghiệp Việt Nam, nhưng cũng đòi hỏi sự tuân thủ nghiêm ngặt các quy định pháp lý và tiêu chuẩn chất lượng. Việc nắm vững thủ tục xuất khẩu gạo sang Trung Quốc sẽ giúp doanh nghiệp tối ưu quy trình, giảm rủi ro và nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường. Nếu bạn còn bất kỳ thắc mắc nào về quy trình xuất khẩu, hãy liên hệ ACC Đắk Lắk để được tư vấn và hỗ trợ chi tiết.