ACC ĐẮK LẮK

NKH là đất gì là vấn đề được nhiều người quan tâm khi tìm hiểu về phân loại đất nông nghiệp theo quy định hiện hành. Việc nắm rõ khái niệm này giúp chủ sử dụng đất xác định đúng quyền lợi, nghĩa vụ và thủ tục liên quan trong quá trình quản lý tài sản. Bài viết sau đây sẽ phân tích chi tiết để bạn đọc dễ dàng tiếp cận thông tin cùng ACC Đắk Lắk.

1. NKH là đất gì? Đất nông nghiệp khác

Đất NKH là đất nông nghiệp khác, thuộc nhóm đất nông nghiệp theo quy định tại Điều 9 Luật Đất đai 2024. Đây là loại đất được phân loại theo mục đích sử dụng và có ký hiệu NKH trong hệ thống hồ sơ địa chính, bản đồ địa chính theo quy định về thống kê, kiểm kê và phân loại đất.

Theo khoản 7 Điều 9 Luật Đất đai 2024, nhóm đất nông nghiệp bao gồm đất trồng cây hằng năm, đất trồng cây lâu năm, đất lâm nghiệp, đất nuôi trồng thủy sản, đất chăn nuôi tập trung, đất làm muối và đất nông nghiệp khác.

Cụ thể hơn, khoản 7 Điều 4 Nghị định 102/2024/NĐ-CP quy định đất nông nghiệp khác gồm:

• Đất ươm tạo cây giống, con giống; đất trồng hoa, cây cảnh; đất trồng trọt, chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản phục vụ học tập, nghiên cứu, thí nghiệm, thực nghiệm;
• Đất xây dựng nhà kính và các loại nhà khác phục vụ trồng trọt, chăn nuôi, kể cả trường hợp trồng trọt, chăn nuôi không trực tiếp trên đất;
• Đất xây dựng các công trình gắn liền với khu sản xuất nông nghiệp như nhà nghỉ, lán, trại phục vụ người lao động; công trình bảo quản nông sản, chứa thuốc bảo vệ thực vật, phân bón, máy móc, công cụ và các công trình phụ trợ khác.

Như vậy, NKH không phải là đất ở (đất thổ cư) và cũng không phải một loại đất nông nghiệp được sử dụng tùy ý. Mục đích sử dụng đất phải phù hợp với loại đất và quy định pháp luật về quản lý, sử dụng đất.

2. Mục đích sử dụng của đất NKH

Đất nông nghiệp khác (NKH) được sử dụng cho các hoạt động và công trình phục vụ sản xuất nông nghiệp theo quy định của pháp luật. Khoản 7 Điều 4 Nghị định 102/2024/NĐ-CP quy định các nhóm mục đích sử dụng chủ yếu của loại đất này.

Cụ thể, đất NKH có thể được sử dụng để ươm tạo cây giống, con giống, trồng hoa và cây cảnh; thực hiện hoạt động trồng trọt, chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản phục vụ học tập, nghiên cứu, thí nghiệm và thực nghiệm.

Đất NKH cũng có thể được sử dụng để xây dựng nhà kính và các loại nhà khác phục vụ hoạt động trồng trọt, chăn nuôi, bao gồm cả trường hợp hoạt động sản xuất không được thực hiện trực tiếp trên đất.

Ngoài ra, loại đất này còn được sử dụng để xây dựng các công trình gắn liền với khu sản xuất nông nghiệp, chẳng hạn như nhà nghỉ, lán, trại phục vụ người lao động; công trình bảo quản nông sản; nơi chứa thuốc bảo vệ thực vật, phân bón, máy móc, công cụ và các công trình phụ trợ phục vụ sản xuất nông nghiệp.

Do đó, khi sử dụng đất NKH, người sử dụng đất cần căn cứ vào mục đích sử dụng đất được ghi nhận trên giấy tờ về quyền sử dụng đất và quy định pháp luật hiện hành. Không được tự ý sử dụng đất NKH để xây dựng nhà ở hoặc thực hiện mục đích không phù hợp với loại đất khi chưa được cơ quan có thẩm quyền cho phép trong trường hợp pháp luật yêu cầu.

3. Đất nông nghiệp khác có được lên thổ cư không?

Đất nông nghiệp khác (NKH) có thể được chuyển sang đất ở nếu đáp ứng các điều kiện và được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép theo quy định pháp luật. Tuy nhiên, không phải mọi thửa đất NKH đều đương nhiên được chuyển sang đất ở.

Theo điểm b khoản 1 Điều 121 Luật Đất đai 2024, chuyển đất nông nghiệp sang đất phi nông nghiệp là trường hợp phải được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép. Đất ở thuộc nhóm đất phi nông nghiệp, do đó trường hợp chuyển đất NKH sang đất ở phải thực hiện thủ tục xin phép chuyển mục đích sử dụng đất theo quy định.

Khi xem xét chuyển đất NKH sang đất ở, cơ quan có thẩm quyền sẽ căn cứ các quy định về căn cứ, điều kiện và kế hoạch sử dụng đất tương ứng với trường hợp cụ thể. Người sử dụng đất cũng phải thực hiện các nghĩa vụ tài chính theo quy định nếu được cho phép chuyển mục đích.

Người sử dụng đất cần kiểm tra tình trạng pháp lý của thửa đất, quy hoạch và kế hoạch sử dụng đất có liên quan, sau đó chuẩn bị hồ sơ đề nghị chuyển mục đích sử dụng đất và nộp cho cơ quan có thẩm quyền.

Nếu được chấp thuận, người sử dụng đất thực hiện các nghĩa vụ tài chính theo thông báo và sử dụng đất theo chế độ của loại đất ở sau khi hoàn tất thủ tục chuyển mục đích. Điều 121 Luật Đất đai 2024 cũng quy định chế độ sử dụng đất, quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất được áp dụng theo loại đất sau khi chuyển mục đích.

Xem thêm tại đây: Ký hiệu các loại đất nông nghiệp hiện nay

4. Thủ tục, trình tự chuyển đổi mục đích sử dụng đất NKH sang đất ở

Theo khoản 1 Điều 121 Luật Đất đai 2024, chuyển đất nông nghiệp sang đất phi nông nghiệp là trường hợp phải được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép. Do đất ở thuộc nhóm đất phi nông nghiệp nên trường hợp chuyển đất nông nghiệp khác (NKH) sang đất ở phải thực hiện thủ tục xin phép chuyển mục đích sử dụng đất.

Về cơ bản, người sử dụng đất có thể thực hiện thủ tục theo các bước sau:

Bước 1: Kiểm tra điều kiện và căn cứ chuyển mục đích sử dụng đất

Trước khi nộp hồ sơ, người sử dụng đất cần kiểm tra quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất và các căn cứ pháp lý áp dụng đối với thửa đất. Đối với một số trường hợp của hộ gia đình, cá nhân, căn cứ cho phép chuyển mục đích sử dụng đất được xác định theo quy định tại Điều 116 Luật Đất đai 2024 và quy định hướng dẫn hiện hành.

Bước 2: Chuẩn bị hồ sơ

Người sử dụng đất chuẩn bị hồ sơ đề nghị chuyển mục đích sử dụng đất theo thành phần hồ sơ được pháp luật quy định. Hồ sơ cần thể hiện đầy đủ thông tin về người sử dụng đất, thửa đất và mục đích xin chuyển sang đất ở.

Trường hợp thực hiện thủ tục đăng ký biến động sau khi được cho phép chuyển mục đích, người sử dụng đất thực hiện thêm các giấy tờ theo yêu cầu của cơ quan đăng ký đất đai. Việc cấp hoặc chỉnh lý Giấy chứng nhận sau khi chuyển mục đích thuộc thẩm quyền của cơ quan đăng ký đất đai theo quy định.

Bước 3: Nộp hồ sơ tại cơ quan có thẩm quyền

Người sử dụng đất nộp hồ sơ tại cơ quan có thẩm quyền theo quy định về phân cấp, phân quyền trong lĩnh vực đất đai hiện hành. Từ ngày 01/7/2025, cần căn cứ Nghị định 151/2025/NĐ-CP và quy định thủ tục hành chính hiện hành để xác định đúng cơ quan tiếp nhận, giải quyết hồ sơ.

Bước 4: Cơ quan có thẩm quyền thẩm định hồ sơ

Cơ quan có thẩm quyền kiểm tra hồ sơ, xác định điều kiện chuyển mục đích và thực hiện các công việc cần thiết theo trình tự thủ tục. Trường hợp hồ sơ chưa đầy đủ hoặc chưa đáp ứng yêu cầu, người sử dụng đất được hướng dẫn thực hiện việc bổ sung, hoàn thiện theo quy định.

Bước 5: Thực hiện nghĩa vụ tài chính

Nếu được cho phép chuyển mục đích sử dụng đất, người sử dụng đất phải thực hiện các nghĩa vụ tài chính phát sinh theo quy định. Khoản 2 Điều 121 Luật Đất đai 2024 quy định người sử dụng đất phải thực hiện nghĩa vụ tài chính khi chuyển mục đích sử dụng đất thuộc trường hợp phải xin phép.

Bước 6: Nhận kết quả và đăng ký biến động đất đai

Sau khi có quyết định cho phép chuyển mục đích và người sử dụng đất hoàn thành nghĩa vụ tài chính theo quy định, thông tin về mục đích sử dụng đất được cập nhật vào hồ sơ địa chính và Giấy chứng nhận theo trình tự đăng ký biến động.

5. Quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất NKH

Người sử dụng đất nông nghiệp khác (NKH) được thực hiện các quyền của người sử dụng đất theo Luật Đất đai 2024, nhưng việc thực hiện từng quyền phải đáp ứng điều kiện tương ứng với loại đất, chủ thể sử dụng đất và nguồn gốc sử dụng đất.

5.1. Quyền của người sử dụng đất NKH

Tùy trường hợp cụ thể, người sử dụng đất có thể thực hiện các quyền như chuyển nhượng, cho thuê, thừa kế, tặng cho, thế chấp hoặc góp vốn bằng quyền sử dụng đất theo quy định pháp luật.

Để thực hiện các quyền này, người sử dụng đất phải đáp ứng các điều kiện theo Luật Đất đai 2024, trong đó có các điều kiện chung như có Giấy chứng nhận, đất không có tranh chấp, quyền sử dụng đất không bị kê biên để bảo đảm thi hành án và còn trong thời hạn sử dụng đất, trừ những trường hợp pháp luật có quy định khác.

5.2. Nghĩa vụ của người sử dụng đất NKH

Người sử dụng đất NKH có nghĩa vụ sử dụng đất đúng mục đích, đúng ranh giới thửa đất và đúng các quy định pháp luật về đất đai. Đồng thời, người sử dụng đất phải thực hiện đăng ký đất đai, đăng ký biến động khi thuộc trường hợp phải đăng ký và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính theo quy định.

Người sử dụng đất cũng có trách nhiệm bảo vệ đất, bảo vệ môi trường và không làm ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất liền kề.

Đặc biệt, việc đang sử dụng đất NKH không đồng nghĩa với việc người sử dụng đất được tự ý chuyển sang đất ở hoặc xây dựng nhà ở. Trường hợp chuyển đất nông nghiệp sang đất phi nông nghiệp phải được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép theo Điều 121 Luật Đất đai 2024.

6. Phân biệt đất NKH với các loại đất nông nghiệp khác

Đất NKH (đất nông nghiệp khác) cùng thuộc nhóm đất nông nghiệp nhưng có mục đích sử dụng khác với đất trồng cây hằng năm, đất trồng cây lâu năm, đất lâm nghiệp, đất nuôi trồng thủy sản hoặc đất chăn nuôi tập trung.

Theo Luật Đất đai 2024, nhóm đất nông nghiệp được phân loại thành nhiều loại đất khác nhau. Trong đó, đất nông nghiệp khác là một loại đất thuộc nhóm đất nông nghiệp. Việc phân loại giúp xác định chế độ quản lý, mục đích sử dụng và quyền, nghĩa vụ của người sử dụng đất.

Có thể phân biệt như sau:

• Đất trồng cây hằng năm: Chủ yếu được sử dụng để trồng các loại cây có chu kỳ sản xuất không quá một năm, bao gồm đất trồng lúa và đất trồng cây hằng năm khác.
• Đất trồng cây lâu năm: Được sử dụng để trồng các loại cây được trồng một lần nhưng sinh trưởng và cho thu hoạch trong nhiều năm.
• Đất lâm nghiệp: Bao gồm đất rừng đặc dụng, đất rừng phòng hộ và đất rừng sản xuất theo phân loại của pháp luật đất đai.
• Đất nuôi trồng thủy sản: Được sử dụng chủ yếu cho hoạt động nuôi trồng thủy sản theo quy định.
• Đất chăn nuôi tập trung: Là loại đất được sử dụng cho hoạt động chăn nuôi tập trung theo quy định của pháp luật.
• Đất nông nghiệp khác (NKH): Được sử dụng cho những mục đích nông nghiệp đặc thù như ươm tạo cây giống, con giống; trồng hoa, cây cảnh; hoạt động trồng trọt, chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản phục vụ nghiên cứu, thí nghiệm; xây dựng nhà kính, công trình phục vụ sản xuất và một số công trình phụ trợ gắn với khu sản xuất nông nghiệp theo quy định.

Như vậy, NKH không phải là tên gọi chung cho tất cả đất nông nghiệp không phải đất ở. Đây là một loại đất cụ thể trong nhóm đất nông nghiệp và có phạm vi mục đích sử dụng được pháp luật quy định.

7. Câu hỏi thường gặp

Đất NKH có được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất không?

Trả lời: Theo Luật Đất đai 2024 và Nghị định 101/2024/NĐ-CP, đất NKH đủ điều kiện được cấp giấy chứng nhận nếu có nguồn gốc hợp pháp và được xác định rõ trong hồ sơ địa chính theo hướng dẫn của Thông tư 10/2024/TT-BTNMT. Quá trình cấp giấy yêu cầu kiểm tra hiện trạng sử dụng để đảm bảo phù hợp mục đích nông nghiệp.

Có thể chuyển đổi đất NKH sang đất ở được không?

Trả lời: Việc chuyển đổi phải tuân thủ quy hoạch và được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt theo Luật Đất đai 2024. Nghị định 101/2024/NĐ-CP quy định điều kiện và thủ tục cụ thể, trong khi Thông tư 10/2024/TT-BTNMT hướng dẫn hồ sơ đo đạc cần thiết để thực hiện chuyển mục đích.

Đất NKH có bị thu hồi khi không sử dụng không?

Trả lời: Luật Đất đai 2024 quy định trường hợp thu hồi nếu đất bị bỏ hoang hoặc vi phạm nghĩa vụ sử dụng. Nghị định 101/2024/NĐ-CP và Thông tư 10/2024/TT-BTNMT cung cấp căn cứ xác định tình trạng bỏ hoang để cơ quan nhà nước xử lý đúng pháp luật.

Đất NKH là đất gì là vấn đề cần được xác định chính xác để người sử dụng đất biết rõ mục đích sử dụng, quyền và nghĩa vụ của mình. Đất NKH thuộc nhóm đất nông nghiệp và việc chuyển nhượng, xây dựng công trình hoặc chuyển mục đích sang đất ở đều phải tuân thủ các điều kiện, trình tự theo pháp luật đất đai hiện hành. Nếu bạn đang sử dụng đất NKH và cần xác định đất có được cấp sổ hay không, có đủ điều kiện chuyển sang đất ở hay không hoặc cần thực hiện thủ tục gì, bạn nên kiểm tra hồ sơ pháp lý và thông tin quy hoạch của thửa đất trước khi thực hiện giao dịch hoặc xây dựng. ACC Đắk Lắk có thể hỗ trợ tư vấn, kiểm tra hồ sơ và hướng dẫn thủ tục phù hợp với từng trường hợp cụ thể.