Hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất vô hiệu là vấn đề pháp lý quan trọng mà nhiều cá nhân và gia đình cần nắm rõ khi thực hiện thủ tục tặng cho quyền sử dụng đất. Việc xác định đúng các trường hợp vô hiệu giúp các bên tránh được rủi ro tranh chấp và thiệt hại tài sản. Hiểu rõ quy định pháp luật về vấn đề này góp phần bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người tặng và người nhận. Cùng ACC Đắk Lắk tìm hiểu chi tiết.
1. Hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất vô hiệu trong trường hợp nào?
Hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất vô hiệu khi giao dịch không đáp ứng các điều kiện có hiệu lực theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015. Theo Điều 117 Bộ luật Dân sự 2015, giao dịch dân sự có hiệu lực khi chủ thể có năng lực phù hợp, tham gia hoàn toàn tự nguyện, mục đích và nội dung không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội; hình thức của giao dịch phải đáp ứng điều kiện có hiệu lực trong trường hợp pháp luật quy định.
Đối với quyền sử dụng đất, người sử dụng đất thực hiện tặng cho khi đáp ứng các điều kiện theo Điều 45 Luật Đất đai 2024 như có Giấy chứng nhận, đất không có tranh chấp hoặc tranh chấp đã được giải quyết, quyền sử dụng đất không bị kê biên để bảo đảm thi hành án, còn trong thời hạn sử dụng và không thuộc trường hợp bị áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời.
Hợp đồng có thể bị vô hiệu khi việc tặng cho được xác lập do bị lừa dối, đe dọa, cưỡng ép; người xác lập giao dịch không nhận thức, làm chủ được hành vi; mục đích, nội dung giao dịch vi phạm điều cấm của luật hoặc thuộc các trường hợp vô hiệu khác theo Bộ luật Dân sự 2015. Tùy trường hợp, giao dịch có thể vô hiệu toàn bộ hoặc chỉ vô hiệu một phần.
2. Điều kiện để hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất có hiệu lực
Để hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất có hiệu lực, các bên phải đáp ứng điều kiện của giao dịch dân sự và điều kiện thực hiện quyền sử dụng đất theo pháp luật hiện hành. Người tặng cho phải có quyền sử dụng đất hợp pháp và thửa đất phải đáp ứng các điều kiện theo Điều 45 Luật Đất đai 2024.
Các bên tham gia giao dịch phải tự nguyện, có năng lực pháp luật dân sự và năng lực hành vi dân sự phù hợp với giao dịch. Nội dung tặng cho không được vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội và phải phù hợp với quyền mà người sử dụng đất được thực hiện.
Hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất phải được lập thành văn bản và thực hiện công chứng hoặc chứng thực theo quy định của pháp luật. Trường hợp pháp luật yêu cầu công chứng, chứng thực mà các bên không tuân thủ thì hiệu lực của giao dịch được xem xét theo quy định về hình thức của giao dịch dân sự.
Khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện về chủ thể, sự tự nguyện, nội dung, hình thức và điều kiện thực hiện quyền sử dụng đất, hợp đồng tặng cho có cơ sở phát sinh hiệu lực và được đăng ký biến động theo quy định.
Xem thêm: Thủ tục ghi nợ tiền sử dụng đất theo quy định
3. Hậu quả pháp lý khi hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất vô hiệu
Khi hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất vô hiệu, giao dịch không làm phát sinh, thay đổi hoặc chấm dứt quyền, nghĩa vụ dân sự của các bên kể từ thời điểm giao dịch được xác lập. Theo Điều 131 Bộ luật Dân sự 2015, các bên phải khôi phục lại tình trạng ban đầu và hoàn trả cho nhau những gì đã nhận.
Theo đó, người nhận tặng cho phải hoàn trả quyền sử dụng đất và tài sản đã nhận cho người tặng cho theo quy định. Trường hợp không thể hoàn trả bằng hiện vật thì phải hoàn trả bằng giá trị. Bên có lỗi gây thiệt hại phải bồi thường cho bên còn lại.
Đối với hoa lợi, lợi tức và các khoản lợi ích phát sinh từ tài sản, việc hoàn trả và trách nhiệm bồi thường được xác định theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015 và tình trạng thực tế của giao dịch. Trường hợp quyền sử dụng đất đã được đăng ký biến động theo hợp đồng bị tuyên vô hiệu thì các bên thực hiện thủ tục đăng ký biến động, điều chỉnh hoặc khôi phục thông tin đất đai theo bản án, quyết định có hiệu lực của cơ quan có thẩm quyền.
Trường hợp quyền sử dụng đất đã được chuyển tiếp cho người thứ ba thì việc bảo vệ quyền lợi của người thứ ba ngay tình được xem xét theo Điều 133 Bộ luật Dân sự 2015 và các quy định có liên quan.
Xem thêm: Nợ tiền sử dụng đất có được thế chấp không? Giải đáp
4. Cách xử lý khi phát hiện hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất vô hiệu
Khi phát hiện hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất vô hiệu, các bên cần thực hiện các bước xử lý theo đúng quy định pháp luật.
Bước 1: Thu thập hồ sơ, chứng cứ
Các bên cần chuẩn bị hợp đồng tặng cho, Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, hồ sơ công chứng hoặc chứng thực và các tài liệu chứng minh căn cứ yêu cầu tuyên bố giao dịch vô hiệu như việc bị lừa dối, đe dọa, cưỡng ép, vi phạm điều kiện về chủ thể, nội dung hoặc hình thức giao dịch.
Bước 2: Thỏa thuận giải quyết
Các bên có thể thỏa thuận về việc hoàn trả quyền sử dụng đất, tài sản đã nhận và giải quyết các nghĩa vụ phát sinh. Trường hợp có thể tự nguyện khắc phục thì thực hiện các thủ tục cần thiết để đăng ký, điều chỉnh thông tin quyền sử dụng đất theo quy định.
Bước 3: Yêu cầu Tòa án giải quyết
Nếu các bên không thống nhất được cách xử lý, người có quyền và lợi ích liên quan có thể khởi kiện hoặc yêu cầu Tòa án có thẩm quyền tuyên bố hợp đồng tặng cho vô hiệu và giải quyết hậu quả pháp lý của giao dịch theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015.
Bước 4: Thực hiện bản án, quyết định có hiệu lực
Sau khi có bản án hoặc quyết định có hiệu lực pháp luật, các bên thực hiện việc hoàn trả tài sản, bồi thường thiệt hại nếu có và thực hiện thủ tục đăng ký biến động đất đai theo nội dung bản án, quyết định.
5. Câu hỏi thường gặp
Hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất có bắt buộc phải công chứng không?
Hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất phải được công chứng hoặc chứng thực theo quy định của pháp luật đất đai. Việc không tuân thủ quy định về hình thức có thể làm phát sinh vấn đề về hiệu lực của giao dịch và được xem xét theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015.
Người nhận đất có phải nộp thuế khi hợp đồng tặng cho bị vô hiệu không?
Khi hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất vô hiệu, nghĩa vụ thuế và các khoản tài chính liên quan được xem xét theo tình trạng thực tế của giao dịch và hồ sơ do cơ quan có thẩm quyền giải quyết. Trường hợp đã thực hiện nghĩa vụ tài chính thì việc xử lý, hoàn trả hoặc điều chỉnh được thực hiện theo quy định của pháp luật về thuế và nội dung bản án, quyết định có hiệu lực.
Có thể tặng cho quyền sử dụng đất khi đất đang trong thời gian thuê không?
Việc tặng cho quyền sử dụng đất đang thuê phụ thuộc vào hình thức thuê đất và quyền của người sử dụng đất theo Luật Đất đai 2024. Người sử dụng đất chỉ được tặng cho khi thuộc trường hợp pháp luật cho phép và đáp ứng đầy đủ điều kiện thực hiện quyền. Nếu quyền sử dụng đất đang được cho thuê, cần đồng thời xem xét quyền, nghĩa vụ của bên thuê theo hợp đồng và quy định pháp luật có liên quan.
Hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất vô hiệu cần được xác định dựa trên điều kiện có hiệu lực của giao dịch dân sự và điều kiện thực hiện quyền sử dụng đất theo quy định pháp luật. Khi phát sinh căn cứ vô hiệu, các bên cần kịp thời xử lý hậu quả của giao dịch và thực hiện thủ tục liên quan đến quyền sử dụng đất. Nếu cần hỗ trợ kiểm tra hồ sơ, căn cứ vô hiệu và hướng xử lý, hãy liên hệ ACC Đắk Lắk để được tư vấn chi tiết.
Để lại một bình luận