Giấy phép xây dựng tạm có được đền bù là thắc mắc của nhiều người dân khi Nhà nước thu hồi đất, bởi công trình tạm thường gắn với mục đích sử dụng ngắn hạn. Việc xác định quyền lợi bồi thường phụ thuộc vào tính hợp pháp của giấy phép và quy định pháp luật hiện hành. Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết vấn đề này, giúp bạn đọc hiểu rõ các quy định liên quan, cùng ACC Đắk Lắk tìm hiểu ngay.
1. Giấy phép xây dựng tạm có được đền bù hay không?
Pháp luật xây dựng phân biệt giấy phép xây dựng có thời hạn với công trình xây dựng tạm. Theo Điều 43 và Điều 44 Luật Xây dựng 2025 số 135/2025/QH15, giấy phép xây dựng có thời hạn được cấp cho công trình thuộc khu vực đã có quy hoạch được phê duyệt, công bố nhưng chưa thực hiện và chưa có quyết định thu hồi đất. Trong khi đó, công trình xây dựng tạm là một trường hợp được miễn giấy phép xây dựng theo quy định tại điểm a khoản 2 Điều 43 của Luật này.
Về nguyên tắc, giấy phép xây dựng tạm có được đền bù khi Nhà nước thu hồi đất hay không cần căn cứ vào tình trạng pháp lý và thời hạn của công trình. Theo khoản 3 Điều 105 Luật Đất đai 2024, tài sản gắn liền với đất là công trình xây dựng theo giấy phép xây dựng có thời hạn mà đến thời điểm thu hồi đất giấy phép đã hết thời hạn thì chủ sở hữu không được bồi thường, nhưng được hỗ trợ để tháo dỡ, phá dỡ, di dời.
Trường hợp giấy phép xây dựng có thời hạn vẫn còn hiệu lực tại thời điểm thu hồi đất, công trình được xem xét bồi thường theo quy định về bồi thường thiệt hại đối với nhà, công trình xây dựng gắn liền với đất tại Điều 102 Luật Đất đai 2024. Mức bồi thường cụ thể phụ thuộc vào loại công trình, hiện trạng, phần thiệt hại và đơn giá bồi thường do địa phương áp dụng.
Do đó, cần kiểm tra loại giấy phép, thời hạn ghi trên giấy phép, thời điểm thu hồi đất và hồ sơ xây dựng thực tế để xác định quyền lợi. Việc công trình được cấp phép có thời hạn không đồng nghĩa chủ sở hữu luôn được bồi thường toàn bộ chi phí đầu tư ban đầu.
2. Điều kiện để được bồi thường khi có giấy phép xây dựng tạm
Để được xem xét bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất, công trình xây dựng cần đáp ứng các điều kiện pháp luật liên quan. Người dân nên lưu giữ giấy phép và hồ sơ xây dựng để chứng minh tính hợp pháp, quy mô và hiện trạng công trình khi kiểm kê.
2.1. Điều kiện về tính hợp pháp của giấy phép
Đối với công trình thuộc diện phải có giấy phép xây dựng có thời hạn, giấy phép phải được cấp bởi cơ quan có thẩm quyền và công trình phải được xây dựng đúng nội dung được cấp phép. Điều 44 Luật Xây dựng 2025 quy định giấy phép xây dựng có thời hạn được cấp cho công trình thuộc khu vực có quy hoạch đã được phê duyệt, công bố nhưng chưa thực hiện và chưa có quyết định thu hồi đất.
Chủ sở hữu nên lưu giữ giấy phép xây dựng, bản vẽ được duyệt, giấy phép điều chỉnh hoặc gia hạn (nếu có), giấy tờ về quyền sử dụng đất và tài liệu liên quan đến quá trình xây dựng. Đây là căn cứ để cơ quan thực hiện bồi thường xác định tính pháp lý, quy mô và giá trị công trình.
2.2. Điều kiện về thời hạn sử dụng công trình
Thời hạn tồn tại của công trình được cấp giấy phép xây dựng có thời hạn được ghi trong giấy phép và xác định theo quy định pháp luật, quy hoạch và điều kiện cụ thể tại địa phương. Không có một mốc thời hạn chung áp dụng cho tất cả công trình; vì vậy, người dân cần kiểm tra trực tiếp giấy phép được cấp.
Nếu tại thời điểm Nhà nước thu hồi đất, giấy phép đã hết thời hạn, chủ sở hữu không được bồi thường đối với công trình thuộc trường hợp quy định tại khoản 3 Điều 105 Luật Đất đai 2024, nhưng được xem xét hỗ trợ để tháo dỡ, phá dỡ, di dời theo quy định.
Trường hợp giấy phép đã được gia hạn hoặc điều chỉnh hợp lệ, chủ sở hữu cần cung cấp giấy tờ chứng minh để cơ quan có thẩm quyền xem xét thời hạn mới. Đối với công trình xây dựng tạm thuộc trường hợp được miễn giấy phép theo Luật Xây dựng 2025, cần xác định điều kiện xây dựng và hồ sơ pháp lý tương ứng, không áp dụng máy móc quy định về thời hạn ghi trên giấy phép xây dựng có thời hạn.
Xem thêm: Quy định về đền bù hành lang lưới điện hiện nay
3. Cách xác định mức bồi thường cho công trình xây dựng tạm
Mức bồi thường đối với công trình xây dựng có thời hạn không mặc nhiên được tính bằng toàn bộ chi phí xây dựng ban đầu hoặc chỉ dựa trên giá trị còn lại sau khấu hao. Việc xác định cần căn cứ vào loại công trình, phần bị tháo dỡ, tình trạng thực tế và quy định về đơn giá bồi thường tại địa phương.
3.1. Nguyên tắc xác định giá trị bồi thường
Theo Điều 102 Luật Đất đai 2024, khi Nhà nước thu hồi đất làm nhà ở, công trình gắn liền với đất phải tháo dỡ hoặc phá dỡ, việc bồi thường được xác định theo từng loại tài sản. Đối với nhà ở, công trình phục vụ đời sống của hộ gia đình, cá nhân thuộc trường hợp luật định, mức bồi thường được tính bằng giá trị xây dựng mới của công trình có tiêu chuẩn kỹ thuật tương đương. Đối với nhà, công trình khác, mức bồi thường được xác định theo quy định tại khoản 2 Điều này.
Ủy ban nhân dân cấp tỉnh ban hành đơn giá bồi thường thiệt hại thực tế về nhà, công trình xây dựng làm căn cứ thực hiện. Vì vậy, mức bồi thường cụ thể phụ thuộc vào loại công trình, hiện trạng và đơn giá được áp dụng tại địa phương.
Đối với công trình có giấy phép xây dựng có thời hạn đã hết hạn tại thời điểm thu hồi đất, chủ sở hữu được xem xét hỗ trợ tháo dỡ, phá dỡ, di dời thay vì bồi thường giá trị công trình theo khoản 3 Điều 105 Luật Đất đai 2024 và quy định hướng dẫn.
3.2. Quy trình thực hiện bồi thường
Quy trình bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất có công trình xây dựng có thời hạn thường gồm các bước sau:
Bước 1: Thông báo thu hồi đất và kiểm kê tài sản
Cơ quan có thẩm quyền thực hiện thông báo thu hồi đất và tổ chức kiểm kê đất đai, tài sản gắn liền với đất theo quy định. Chủ sở hữu nên tham gia kiểm kê, đối chiếu hiện trạng công trình với giấy phép, bản vẽ được duyệt và cung cấp hồ sơ liên quan.
Bước 2: Lập phương án bồi thường và lấy ý kiến
Cơ quan, tổ chức thực hiện nhiệm vụ bồi thường, hỗ trợ, tái định cư lập phương án trên cơ sở kết quả kiểm kê và quy định pháp luật. Phương án được niêm yết, lấy ý kiến theo trình tự tại Luật Đất đai 2024 và Nghị định 88/2024/NĐ-CP. Người có tài sản cần kiểm tra thông tin về loại công trình, diện tích, hiện trạng và mức bồi thường, hỗ trợ được đề xuất.
Bước 3: Phê duyệt và thực hiện bồi thường
Sau khi hoàn thiện phương án theo trình tự, cơ quan có thẩm quyền phê duyệt và tổ chức chi trả bồi thường, hỗ trợ theo quy định. Nếu không đồng ý với kết quả kiểm kê hoặc phương án được duyệt, người có tài sản có thể gửi ý kiến, đề nghị xem xét lại hoặc thực hiện quyền khiếu nại, khởi kiện theo quy định pháp luật.
Xem thêm: Mẫu đơn đề nghị đền bù giải phóng mặt bằng mới nhất
4. Các trường hợp không được bồi thường khi có giấy phép xây dựng tạm
Không phải mọi công trình có giấy phép xây dựng có thời hạn đều được bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất. Người dân cần lưu ý các trường hợp sau:
4.1. Công trình xây dựng trái phép hoặc sai phép
Trường hợp công trình được xây dựng không đúng nội dung giấy phép, như sai vị trí, vượt quy mô hoặc xây dựng không đúng thiết kế được duyệt, chủ sở hữu có thể không đáp ứng điều kiện được bồi thường đối với phần công trình vi phạm. Việc xử lý còn phụ thuộc vào tính chất, mức độ vi phạm và quy định pháp luật có liên quan.
Theo khoản 2 Điều 105 Luật Đất đai 2024, tài sản gắn liền với đất được tạo lập trái quy định pháp luật thuộc trường hợp không được bồi thường. Do đó, giấy phép xây dựng có thời hạn không phải căn cứ duy nhất để xác định quyền được bồi thường nếu công trình thực tế xây dựng sai phép hoặc có vi phạm.
4.2. Công trình hết thời hạn sử dụng
Nếu đến thời điểm Nhà nước thu hồi đất, giấy phép xây dựng có thời hạn đã hết hiệu lực, chủ sở hữu không được bồi thường đối với công trình thuộc trường hợp quy định tại khoản 3 Điều 105 Luật Đất đai 2024. Thay vào đó, chủ sở hữu được xem xét hỗ trợ để tháo dỡ, phá dỡ, di dời theo quy định.
Trường hợp thời hạn tồn tại của công trình đã được gia hạn hoặc điều chỉnh hợp lệ, chủ sở hữu cần xuất trình giấy tờ chứng minh để cơ quan có thẩm quyền xem xét theo thời hạn mới.
5. Câu hỏi thường gặp
Giấy phép xây dựng tạm có thời hạn bao lâu theo quy định hiện hành?
Thời hạn tồn tại của công trình được cấp giấy phép xây dựng có thời hạn được ghi trong giấy phép và xác định theo quy định pháp luật, quy hoạch và điều kiện cụ thể tại địa phương. Người dân cần kiểm tra trực tiếp giấy phép được cấp để xác định thời hạn áp dụng; không có một mốc thời gian chung cho mọi công trình.
Công trình xây dựng tạm có phải nộp tiền sử dụng đất không?
Việc xây dựng công trình không phải là căn cứ độc lập làm phát sinh nghĩa vụ nộp tiền sử dụng đất. Nghĩa vụ tài chính về đất đai được xác định theo mục đích sử dụng đất, hình thức sử dụng đất và quy định pháp luật tương ứng. Chủ đầu tư vẫn phải thực hiện các nghĩa vụ về lệ phí, phí và nghĩa vụ tài chính khác nếu thuộc trường hợp phải nộp.
Thủ tục xin cấp giấy phép xây dựng tạm được thực hiện như thế nào?
Người đề nghị cấp giấy phép xây dựng có thời hạn chuẩn bị hồ sơ theo quy định, gồm đơn đề nghị, giấy tờ hợp pháp về đất đai và hồ sơ thiết kế công trình theo yêu cầu. Theo Điều 44 Luật Xây dựng 2025, Chính phủ quy định chi tiết về điều kiện, thẩm quyền, hồ sơ, trình tự và thủ tục cấp, điều chỉnh, gia hạn giấy phép. Hồ sơ được nộp tại cơ quan có thẩm quyền theo phân cấp hiện hành tại địa phương.
Giấy phép xây dựng tạm có được đền bù là vấn đề pháp lý quan trọng mà người dân cần nắm rõ để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình. Việc tuân thủ đúng quy định về cấp phép, sử dụng công trình đúng mục đích và lưu giữ đầy đủ hồ sơ là yếu tố then chốt để được bồi thường thỏa đáng. Nếu có bất kỳ thắc mắc nào về vấn đề này, hãy liên hệ ACC Đắk Lắk để được tư vấn chi tiết và hỗ trợ kịp thời.
Để lại một bình luận