ACC ĐẮK LẮK

Danh mục hàng hóa cấm xuất nhập khẩu là một trong những quy định quan trọng mà các doanh nghiệp, tổ chức và cá nhân cần nắm rõ để tuân thủ pháp luật Việt Nam khi tham gia hoạt động ngoại thương. Để hỗ trợ doanh nghiệp nắm bắt thông tin chính xác và cập nhật, cùng ACC Đắk Lắk tìm hiểu chi tiết về danh mục hàng hóa cấm xuất nhập khẩu mới nhất trong bài viết này.

1. Danh mục hàng hóa cấm xuất nhập khẩu mới nhất

Việc nắm rõ danh mục hàng hóa cấm xuất nhập khẩu là yếu tố then chốt để doanh nghiệp tránh vi phạm pháp luật. Dưới đây là các nhóm hàng hóa bị cấm theo quy định hiện hành.

• Danh mục hàng hóa cấm xuất khẩu theo Nghị định 69/2018/NĐ-CP: Theo Nghị định 69/2018/NĐ-CP, các mặt hàng cấm xuất khẩu bao gồm những sản phẩm liên quan đến an ninh quốc gia, di sản văn hóa, môi trường và đa dạng sinh học. Cụ thể, danh mục này bao gồm vũ khí, đạn dược, vật liệu nổ (trừ vật liệu nổ công nghiệp), trang thiết bị kỹ thuật quân sự; các sản phẩm mật mã bảo vệ thông tin bí mật nhà nước; di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia theo Luật Di sản văn hóa 2001 sửa đổi, bổ sung năm 2009; và các loại văn hóa phẩm, xuất bản phẩm bị cấm phổ biến, lưu hành hoặc đã có quyết định đình chỉ, thu hồi, tiêu hủy tại Việt Nam. Ngoài ra, tem bưu chính thuộc diện cấm kinh doanh, trao đổi theo Luật Bưu chính 2010 và gỗ tròn, gỗ xẻ từ rừng tự nhiên trong nước cũng nằm trong danh mục này.
• àng hóa cấm xuất khẩu liên quan đến nông nghiệp và môi trường: Theo Luật Chăn nuôi 2018 và Luật Trồng trọt 2018, các giống vật nuôi và giống cây trồng quý hiếm thuộc danh mục cấm xuất khẩu do Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn quy định cũng được liệt kê. Ngoài ra, hóa chất thuộc Bảng 1 của Công ước cấm phát triển, sản xuất, tàng trữ, sử dụng và phá hủy vũ khí hóa học (theo Nghị định 38/2014/NĐ-CP) và hóa chất thuộc danh mục cấm theo Phụ lục III, Nghị định 113/2017/NĐ-CP cũng bị cấm xuất khẩu để bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng. Những quy định này nhằm đảm bảo sự cân bằng sinh thái và ngăn chặn việc khai thác quá mức tài nguyên thiên nhiên.
• Danh mục hàng hóa cấm nhập khẩu theo Nghị định 69/2018/NĐ-CP: Theo Mục II, Phụ lục I, Nghị định 69/2018/NĐ-CP, các mặt hàng cấm nhập khẩu bao gồm vũ khí, đạn dược, vật liệu nổ (trừ vật liệu nổ công nghiệp), và trang thiết bị kỹ thuật quân sự. Ngoài ra, pháo các loại (trừ pháo hiệu an toàn hàng hải theo hướng dẫn của Bộ Giao thông vận tải), đèn trời, và thiết bị gây nhiễu máy đo tốc độ phương tiện giao thông cũng thuộc danh mục này. Các sản phẩm công nghệ thông tin đã qua sử dụng, thiết bị vô tuyến điện không phù hợp với Luật Tần số vô tuyến điện 2009, và các loại văn hóa phẩm, xuất bản phẩm bị cấm lưu hành theo Luật Xuất bản 2012 cũng nằm trong danh mục cấm nhập khẩu. Đặc biệt, các phương tiện vận tải có tay lái bên phải (kể cả dạng tháo rời) bị cấm nhập khẩu theo Thông tư 13/2015/TT-BGTVT để đảm bảo an toàn giao thông.
• Hàng hóa cấm nhập khẩu thuộc lĩnh vực môi trường và y tế: Các hóa chất độc hại thuộc Phụ lục III, Công ước Rotterdam và Nghị định 113/2017/NĐ-CP đều bị cấm nhập khẩu để bảo vệ sức khỏe con người và môi trường. Ngoài ra, các mặt hàng tiêu dùng, thiết bị y tế, phương tiện đã qua sử dụng như hàng dệt may, giày dép, đồ điện tử, điện lạnh, thiết bị y tế, nội thất, và xe đạp, mô tô, xe gắn máy cũng bị cấm nhập khẩu theo Nghị định 69/2018/NĐ-CP. Những quy định này nhằm bảo vệ ngành sản xuất trong nước và đảm bảo an toàn cho người tiêu dùng.

2. Lý do áp dụng danh mục hàng hóa cấm xuất nhập khẩu

Hiểu rõ lý do nhà nước ban hành danh mục hàng hóa cấm xuất nhập khẩu giúp doanh nghiệp nhận thức được tầm quan trọng của việc tuân thủ quy định.

• Bảo vệ an ninh quốc gia và trật tự xã hội: Theo Điều 8, Luật Quản lý ngoại thương 2017, việc cấm xuất nhập khẩu các mặt hàng như vũ khí, đạn dược, và trang thiết bị quân sự nhằm đảm bảo an ninh quốc gia và ngăn chặn các hành vi sử dụng trái phép có thể gây mất ổn định chính trị. Các sản phẩm mật mã bảo vệ thông tin bí mật nhà nước cũng được kiểm soát chặt chẽ để tránh rò rỉ thông tin nhạy cảm, ảnh hưởng đến lợi ích quốc gia.
• Bảo vệ sức khỏe cộng đồng và môi trường: Các hóa chất độc hại, sản phẩm đã qua sử dụng, và các mặt hàng có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường hoặc ảnh hưởng sức khỏe con người bị cấm nhập khẩu theo Nghị định 113/2017/NĐ-CP và Công ước Rotterdam. Những quy định này không chỉ bảo vệ người dân mà còn đảm bảo sự phát triển bền vững, ngăn chặn các tác động tiêu cực đến đa dạng sinh học và hệ sinh thái.
• Bảo vệ di sản văn hóa và quyền sở hữu trí tuệ: Các di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia và các sản phẩm văn hóa phẩm bị cấm xuất nhập khẩu theo Luật Di sản văn hóa 2001 và Nghị định 69/2018/NĐ-CP nhằm bảo tồn giá trị văn hóa quốc gia. Đồng thời, việc cấm nhập khẩu các sản phẩm vi phạm quyền sở hữu trí tuệ giúp bảo vệ quyền lợi của các nhà sản xuất và sáng tạo trong nước.
• Tuân thủ các điều ước quốc tế: Việt Nam là thành viên của nhiều công ước quốc tế như Công ước cấm vũ khí hóa học và Công ước Rotterdam, do đó việc cấm xuất nhập khẩu các hóa chất độc hại và các mặt hàng nguy hiểm là bắt buộc để đảm bảo cam kết quốc tế. Điều này cũng giúp Việt Nam duy trì mối quan hệ tốt với các quốc gia khác và tránh các biện pháp trừng phạt thương mại.

>> Đọc thêm: Dịch vụ làm visa nhật bản tại Đắk Lắk

3. Quy trình kiểm tra hàng hóa cấm xuất nhập khẩu

Quy trình kiểm tra hàng hóa cấm xuất nhập khẩu được thực hiện nghiêm ngặt để đảm bảo tuân thủ pháp luật. Dưới đây là các bước cụ thể theo Luật Hải quan 2014 và Nghị định 08/2015/NĐ-CP.

Bước 1: Nộp hồ sơ hải quan và khai báo hàng hóa
Doanh nghiệp cần nộp hồ sơ hải quan, bao gồm tờ khai hải quan, hóa đơn thương mại, vận đơn, và các giấy tờ liên quan khác theo Phụ lục IV, Thông tư 38/2025/TT-BTC. Trong tờ khai, doanh nghiệp phải khai báo mã số hàng hóa theo Danh mục hàng hóa xuất nhập khẩu Việt Nam. Cơ quan hải quan sẽ kiểm tra thông tin để xác định xem hàng hóa có thuộc danh mục cấm hay không.

Bước 2: Kiểm tra thực tế hàng hóa
Cơ quan hải quan tiến hành kiểm tra thực tế hàng hóa dựa trên hồ sơ khai báo. Nếu phát hiện hàng hóa nghi ngờ thuộc danh mục cấm, cơ quan hải quan có quyền lấy mẫu để phân tích hoặc trưng cầu giám định theo Điều 11, Luật Hải quan 2014. Quá trình này được thực hiện với sự chứng kiến của người khai hải quan để đảm bảo tính minh bạch.

Bước 3: Xử lý vi phạm nếu phát hiện hàng hóa cấm
Nếu hàng hóa thuộc danh mục cấm xuất nhập khẩu, cơ quan hải quan sẽ áp dụng các biện pháp xử lý theo Điều 36, Nghị định 98/2020/NĐ-CP. Các biện pháp bao gồm tịch thu tang vật, buộc tái xuất hàng hóa vi phạm, hoặc tiêu hủy nếu hàng hóa gây nguy hại đến sức khỏe, môi trường. Mức phạt hành chính có thể từ 10 triệu đến 100 triệu đồng tùy thuộc vào giá trị hàng hóa vi phạm, và tổ chức vi phạm sẽ chịu mức phạt gấp đôi cá nhân.

Bước 4: Thông báo và giải quyết khiếu nại
Sau khi kiểm tra, cơ quan hải quan thông báo kết quả phân loại hàng hóa. Nếu doanh nghiệp không đồng ý với kết quả, họ có quyền khiếu nại hoặc khởi kiện theo quy định của Luật Khiếu nại 2011. Điều này đảm bảo quyền lợi của doanh nghiệp trong quá trình xử lý vi phạm.

>> Đọc thêm: Dịch vụ kê khai thuế ban đầu tại Đắk Lắk

4. Hậu quả pháp lý khi vi phạm danh mục cấm xuất nhập khẩu

Hiểu rõ hậu quả pháp lý khi vi phạm giúp doanh nghiệp chủ động phòng tránh rủi ro pháp lý trong hoạt động ngoại thương.

• Xử phạt hành chính theo Nghị định 98/2020/NĐ-CP: Theo Điều 36, Nghị định 98/2020/NĐ-CP, hành vi xuất nhập khẩu hàng hóa cấm có thể bị phạt từ 10 triệu đến 100 triệu đồng tùy theo giá trị hàng hóa. Đối với tổ chức vi phạm, mức phạt sẽ gấp đôi so với cá nhân theo khoản 4, Điều 4, Nghị định 98/2020/NĐ-CP. Ngoài ra, hàng hóa vi phạm sẽ bị tịch thu, tiêu hủy, hoặc buộc tái xuất ra khỏi lãnh thổ Việt Nam.
• Truy cứu trách nhiệm hình sự trong trường hợp nghiêm trọng: Nếu hành vi vi phạm liên quan đến các mặt hàng nguy hiểm như vũ khí, đạn dược, hoặc hóa chất độc hại và gây hậu quả nghiêm trọng, cá nhân hoặc tổ chức có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017). Các tội danh liên quan có thể bao gồm tội buôn lậu hoặc tội vận chuyển hàng hóa cấm, với mức phạt tù lên đến 7 năm.
• Ảnh hưởng đến uy tín và hoạt động kinh doanh: Vi phạm danh mục hàng hóa cấm xuất nhập khẩu không chỉ gây thiệt hại tài chính mà còn ảnh hưởng đến uy tín của doanh nghiệp trên thị trường. Việc bị tịch thu hàng hóa, phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự có thể khiến doanh nghiệp mất cơ hội hợp tác và chịu các hạn chế trong hoạt động kinh doanh sau này.

5. Câu hỏi thường gặp

Dưới đây là một số câu hỏi phổ biến liên quan đến danh mục hàng hóa cấm xuất nhập khẩu, kèm câu trả lời chi tiết để hỗ trợ doanh nghiệp và cá nhân.

Hàng hóa cấm xuất nhập khẩu có áp dụng cho cả mậu dịch và phi mậu dịch không?

Theo Nghị định 69/2018/NĐ-CP, danh mục hàng hóa cấm xuất nhập khẩu áp dụng cho cả hoạt động mậu dịch (thương mại) và phi mậu dịch (như quà tặng, viện trợ). Doanh nghiệp và cá nhân cần kiểm tra kỹ danh mục này trước khi thực hiện bất kỳ giao dịch xuất nhập khẩu nào để tránh vi phạm pháp luật.

Làm thế nào để biết hàng hóa có thuộc danh mục cấm hay không?

Doanh nghiệp có thể tra cứu danh mục hàng hóa cấm xuất nhập khẩu tại Phụ lục I, Nghị định 69/2018/NĐ-CP hoặc các văn bản pháp luật liên quan như Thông tư 31/2022/TT-BTC. Ngoài ra, việc sử dụng dịch vụ tư vấn hải quan hoặc liên hệ với cơ quan hải quan sẽ giúp xác định chính xác mã số hàng hóa và tình trạng pháp lý.

Mức phạt khi nhập khẩu hàng hóa cấm là bao nhiêu?

Theo Điều 36, Nghị định 98/2020/NĐ-CP, mức phạt hành chính dao động từ 10 triệu đến 100 triệu đồng tùy thuộc vào giá trị hàng hóa vi phạm. Hàng hóa cấm sẽ bị tịch thu, tiêu hủy hoặc buộc tái xuất, và tổ chức vi phạm chịu mức phạt gấp đôi cá nhân.

Hàng hóa đã qua sử dụng có bị cấm nhập khẩu không?

Có, các mặt hàng tiêu dùng, thiết bị y tế, phương tiện đã qua sử dụng như hàng dệt may, giày dép, đồ điện tử, và xe gắn máy bị cấm nhập khẩu theo Mục II, Phụ lục I, Nghị định 69/2018/NĐ-CP. Quy định này nhằm bảo vệ ngành sản xuất trong nước và đảm bảo an toàn cho người tiêu dùng.

Doanh nghiệp có thể khiếu nại kết quả kiểm tra hàng hóa cấm không?

Doanh nghiệp có quyền khiếu nại hoặc khởi kiện nếu không đồng ý với kết quả kiểm tra của cơ quan hải quan theo Luật Khiếu nại 2011. Quy trình khiếu nại cần tuân thủ các bước nộp đơn, cung cấp bằng chứng, và làm việc với cơ quan có thẩm quyền để giải quyết.

Danh mục hàng hóa cấm xuất nhập khẩu là công cụ quan trọng giúp doanh nghiệp tuân thủ pháp luật, bảo vệ an ninh quốc gia, sức khỏe cộng đồng và môi trường. Để được tư vấn chi tiết và hỗ trợ trong quá trình xuất nhập khẩu, hãy liên hệ ACC Đắk Lắk ngay hôm nay để đảm bảo hoạt động kinh doanh của bạn luôn tuân thủ đúng quy định pháp luật.